آثار و برکات ماه مبارک رمضان ماه رحمت الهی دین

آثار و برکات ماه مبارک رمضان ماه رحمت الهی

از سفارشات باری تعالی، بزرگداشت و گرامیداشت ایام الله است. روزهایی که فی نفسه دارای بزرگی، عظمت و کرامت هستند و در بین این ایام، ماه مبارک رمضان را می توان گل سرسبد ایام الله برشمرد که در مصحف شریف، خداوند رحیم برای نشان دادن عظمت این ایام، بزرگترین معجزه الهی یعنی نزول قرآن کریم را در این ماه پر خیر و برکت بیان می فرمایند و در ذیل آن ارزش چند برابری عبادات و به غل زنجیر کشیده شدن شیطان در این ماه را متذکر می‌شود.
از این نشانه ها به این فهم می رسیم که جایگاه معنوی این ماه به خودی خود در نزد پروردگار بسیار بالاست و بر این اساس آثار و برکات معنوی آن در بین عموم جامعه منتشر می‌شود و هر کسی به اندازه توان، درک و فهمش از آن بهره مند می‌گردد.
در همین ارتباط یک سئوال ذهن را مشغول می‌کند که باید به آن پاسخ داده شود؛ سئوال این است که احکام الهی جنبه ارشادی و دستوری دارند اما ضمانت اجرایی ندارند به همین دلیل آثار آن در جامعه ملموس نیست و نتوانسته است فسادهای اخلاقی و اقتصادی را در کشور حل کند؛ راه حل آن چیست ؟
در جواب باید گفت نظارت دو نوع است. نظارت بیرونی یا همان قوانین بشری و نظارت درونی که آنها را بعنوان فرامین و احکام الهی می شناسیم.
با نظارت بیرونی هم می‌شود جامعه را اداره کرد. قانون وضع شود، اجرا گردد و به شدت با ناهنجاری های مورد نظر برخورد کرد و مردم نه از باب اینکه می خواهند، بلکه از ترس قانون تن به کارهای مورد نظر قانونگذار می دهند.
یک نظارت درونی هم وجود دارد که در قرآن به اسم تقوا بارها روی آن تاکید شده است.
باید پرسید کدامیک از اینها گسترده تر، مردمی تر، فراگیرتر، پایدارتر و کم هزینه تر است ؟ معمولا در جواب می شنویم که نظارت درونی بهتر است و خدا و پیغمبر هم می خواهند همین کار را انجام دهند یعنی بیش از آنکه به نظارت های بیرونی پرداخته شود به نظارت های درونی اهمیت داده می‌شود. به همین دلیل روی مسائل معنوی و درونی تاکید می‌شود که هر روزی ۱۷ رکعت نماز بخوانید، سالی یکماه روزه بگیرید، انفاق کنید و.. . ، همه این ها تذکراتی می شوند که ما حق و حقوق دیگران را رعایت کنیم، حق الله و حق الناس را پاس بداریم.
اما اینکه گفته می‌شود احکام الهی چون ضمانت اجرایی ندارند پس جوابگو نیستند چندان صحیح به نظر نمی رسد. واقعیت این است که در بسیاری از موارد موثر بوده است. در همین ماه مبارک رمضان وجود فضای معنوی حتی بر روی رفتار افراد ناهنجار تاثیر می گذارد و طبق آمار رسمی در این ماه تعداد جرایم کاهش می یابد. اگر در بسیاری از موارد جلو ضایع شدن حق الناس گرفته شده بخاطر همین احکام و ندای درونی است و اتفاقا هر جا حقی ناحق شده، توسط افرادی انجام شده است که رابطه ای با احکام الله نداشته اند.
البته به هیچ عنوان منظور این نیست که قانون یا ندای بیرونی نباشد، باید باشد و دقیق هم اجرا شود؛ اینجا روی سخن ارجحیت، تاثیر گذاری و پایداری ندای درونی که از احکام الله نشآت گرفته شده بر ندای بیرونی است. اگر آمار مجرمین زندان رفته را بررسی کیم این ادعا به صورت مستند قابل بررسی است.
بر همین اساس هم زمانی که امام عصر (عج) ظهور کنند بنا نیست همه جا دوربین بگذارند و فضای بگیر و ببند درست کنند تا مردم مراعات حال یکدیگر را بکنند بلکه مردم با آموزه های دینی و رشد ندای درونی به این مرحله خواهند رسید.
در همین رابطه یک موضوع دیگر را باید مد نظر داشت که در کل ما دوست داریم انسان های منظمی باشیم، حالا اگر منظم نبودیم بهتر است حیوان منظمی باشیم یا انسان نامنظم ؟
می شود انسان را به گونه ای اداره کرد که انسان ها به حیوانات منظمی تبدیل شوند. رهبری در سال ۹۱ در یک سخنرانی فرمودند اگر ما به قدرت و ثروت برسیم اما به معنویت نرسیم حداکثر می شویم یک حیوان سیر و ارزش انسان گرسنه از حیوان سیر بسیار بیشتر است.
ممکن است به این نظر اشکال وارد شود که مردم گرسنه هستند، مشکل دارند، این چه حرفی است !؟ باید گفت آن کسی که از بالا و به ذات آدمی نگاه می‌کند به گونه ای دیگر به انسان ها نظر دارد. اگر ما به قله های ثروت رسیدیم اما انسانیت نداشتیم فاقد ارزش است. البته بر مبنای آموزه های دینی، جامعه باید دارای انسان های از جهت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سیر باشد و مسئولین وظیفه دارند جامعه را در این مسیر هدایت کنند.
روی سخن اینجاست که دین مبین اسلام از ما می خواهد این مسئله بیشتر از اینکه با نظارت بیرونی و زور اجرایی شود از طریق نظارت درونی و خودخواسته جاری و ساری شود. البته رسیدن به این مرحله سخت است و جامعه به راحتی به آن نمی رسد از این روی یکی از برکات ماه مبارک رمضان را می توان مداومت یکماهه بر تقوا و پرهیزکاری برای رسیدن به انسان تابع قوانین الهی دانست.
نظارت درونی یا نظارت مردم بر مردم ساعت کاری ندارد، هزینه ندارد، نیاز به ادارات عریض و طویل ندارد اما نظارت بیرونی یا دولت بر مردم هزینه بر است، ساعت کاری محدود دارد و احتیاج به تشکیلات و بودجه های هنگفت دارد. دین با حکم امر به معروف و نهی از منکر چنین نظارتی را واجب می‌کند و مشکل اینجاست که فهم عمومی جامعه از این حکم الهی تنزل پیدا کرده است.
در حال حاضر اولویت امر به معروف و نهی از منکر با مسئولین و مجریانی است که جامعه به دست آنها اداره می‌شود.
این ماه مبارک باید ماه تذکر باشد که چگونه انتخاب کنیم، چگونه رفتار کنیم و چگونه نظارت کنیم.

نوشته شده توسط؛ حجت‌الاسلام دکتر سید مجتبی حسینی یمین

نظرات